|
آزربایجان تورک لری
Hasan Zangimarlı
ارگنه قوْن گؤي تۆرکلرین تؤرگیشینی ایضاح ائدن بیر تۆرک داستانێدێر. عۆمۇمی اوْلاراق، دۆشمن طرفیندن حیله ایله مغلۇبیته اۇغرادێلان تۆرکلرین، ارگنه قوْن دۆزنلیگینده يئنی دن تؤرگیب يئنی دن کؤهنه يۇردلارێنا دؤنه‌رک دۆشمانلارێيلا چارپێشمالارێندان دانێشێلار. اوْغۇزخان نسلیندن ائلخان، تۆرک يۇردۇنا خاقان اوْلدۇغۇندا، تاتار يۇردۇنۇن خاقانێ سئوینج خان ایله آرالارێندا دؤيۆش اوْلمۇش و ائلخان قالیب گلمیشدی. سئوینج خان قێرغێزلارێن خانێنا هدیه‌‌لر و آداملار گؤندره‌رک اؤز طرفینه چکمیشدی. تۆرک قبیله‌لری چوْخ سايلێ اوْلدۇقلارێندان دؤيۆشلرده همیشه قالیب گلیردیلر. بۆتۆن يۇردلاردا تۆرکلرین سؤزۆ کئچمه‌ين، الی چاتمايان بیر يئر قالمامێشدێ. بۇ سببدن دیگر قبیله‌لر تۆرکلردن نیفرت ائدیردی. سئوینج خان تۆرکلردن قیصاص آلماق مقصدیله بۆتۆن قبیله‌لری بیرلشدیره‌رک تۆرکلرین اۆزرینه هۆجۇما کئچدی. ساواش باشلادێ، 10(اوْن) گۆن دؤيۆش اوْلدۇ. تۆرکلر قالیب گلدی. سئوینج خان، حیله ایله اؤزۆنۆ قاچێر کیمی گؤستره‌رک تکرار گئری دؤندۆ و تۆرکلری مغلۇب ائده‌رک، هامێسێنێ قێلێنجدان کئچیردیلر، دۆنيادا تۆرک قالمادێ. ائلخانێن اوْغۇللارێدا بۇ دؤيۆشده اؤلمۆش، ان کیچیک اوْغلۇ قێيام (قايان) ایله قارداشێ‌نێن اوْغلۇ نۆکۆز (تۇکۇز) ساغ قالمێشدێ، قادێنلارێنێ دا آلێب داغلار آراسێندا چوْخ دار بیر کئچیددن کئچه‌رک، ایچینده آخارسۇلار، قايناقلار، چمنلر، اوْوالار و مئيوه آغاجلارێ اوْلان گئنیش بیر يۇردا گلدیلر. بۇرا، "دیک قايالێق" معناسێنا گلن "ارگنه قوْن" آدێنێ وئردیلر. قێيان و نۆکۆز بۇردا ياشايێر و چوْخالێرلار و اوْنلارێن اۇشاقلارێ دا. سوْيلارێ آرتێر، قبیله‌لر و اوْيماکلار حالێنا گلیردیلر. 400(دؤرد يۆز) ایل سوْنرا اؤزلری و حئیوانلارێ اوْ قدر چوْخالێر کی ارگنه قوْنا سێغماز وضعیته گلدیلر. بیر دمیرچی "من بیر يئر گؤردۆم، اوْردا دمیر مدنی وار، ظننیمجه دمیر اریدبیلرسک بیر يوْل تاپارێق" دئدی. دمیرچی‌نین سؤزۆنه اۇيدۇلار و دمیری اریده‌رک چؤله چێخدێلار. اوْ گۆن تۆرکلر اۆچۆن بايرام سايێلدێ. بۆتۆن قبیله‌لره خبر وئره‌رک ارگنه قوْندان چێخدێقلارێنێ بیلدیردیلر. موْنقوْللار بۇنلارێن اۆزرینه يۆرۆيۆش ائتدیلر و دؤيۆش باشلادێ. تۆرکلر قالیب گلدی و تاتارلارێ قێلێنجدان کئچیردیلر. بئله‌جه 400(دؤرد يۆز) ایل سوْنرا اؤز يۇردلارێنا يئرلشدیلر آراشدێرێجێ : يازار حسن زنگیمارلێ جمعه 01 فروردین 1393 :: 11:40 :: يازێچێ : zangimarli
سايت حاقێندا يازيچي : حسن زنگيمارلئ ...................................... زنگیماریم، نازلئ یاریم، قلم قاشلئ نیگاریم - سن نه چای سان کی ایلان تک بورولانسان - جوشا گلدیکده دورولانسان - ایللر بویودی ظالیمه قارشی دایانانسان - ظؤلمؤن قوپالاغین کؤکؤن قوپارانسان - سانکی بیر افعی ایلانسان. - سندن ایلهام آلیب آزادلیقا یول آختاریرام - اوخا گلمیش قارتال تک «قابان»آ آسلانیرام - بویلانیب «قالا»دا یووامی آختاریرام - قورویوب ساخلاییرام. - هر قلم اهلی یازیر ائل اوباسیندان - آلقیشدی یاغیر شاعیرین دام باجاسیندان - نه پری سو ایچیرلر چاناغیندان - یارین آل یاناغیندان - تکجه سن دؤشدون ائلین سؤز سوراغیندان - اؤسته لیک دیل دوداغیندان - باخیرام سحرین چنلی چاغی «دام داماج»یندان - باشدان باشا اوجوندان بوجاغیندان - «قایا»دا یانیر یاخیلیر ناله و افغانیمدان - اوچورولموش اوبالارین اوتاغیندان - عزیزیم بو نه طالع دی سنین باشینا گلدی - تمدؤن گله لی گؤزون قاشینا گلدی - زنگيمارلئ سنه باخديقدا هاوا باشينا گلدي - قوجاليق ياشينا گلدي. ............................................... عاشيقی شئيدا منم چۆن آنا يۇردۇم وطنه - حک اوْلۇبدۇر بۇ يازێ آلنێما، قیسمت بۇ منه - طالعینده گؤرۆنن غم لره چوْخ اوْخشايێرام - آنان اؤلسۆن دئيیر هر کسی بالا، بۇ حالێن نه - باخێرام کئچمیشینه هئي اوْتۇرۇب آه چکیرم - کش کی، دردیندن آلێب ائيله‌سم ایمداد سنه- اسمه‌سین تا قارا يئللر، باشێنێ ترک ائله‌سین - ديَه‌مه‌سین بیرده خزان سۇسنه، هم ياسمنه - يازێرام هیجر ۆ فراقینده يانان شمع لردن - چوْخ ایگیدلر سنه حسرت، نئجه بۆلبۆل چمنه - "زنگیمارلێ"، آلێشێب يانما وفاسێز يار اۆچۆن - يان ائل اۆچۆن کی، ایمانداندێ محبت وطنه. ............................................... Üsyan qaldırıram könlümə əyyühənnas - bu qara sevdanı ürəyindən silmir - bir kəlmə danışıb dinmir - ay haray, düşünüb bilmir - Məni gördükdə uzaqda onu alır yanına - badələrdir çəkir dayim başına - bir o qalıbdır ki qarışsın qanına - eli salsın canıma - İmdadə gəlin həzərat, bitsin abırsızlıq - əhdi peymanə çəkilsə bu alışqanlıq - necə baş saxlıyaram mən - saçlarıma döşəcək dən - Zəngimarlı, olmadan rusvayi cahan - gəl oyan qəflət yuxudan ................................................. پروین اعتصامی آذربایجانلئ شاعیره قادین حیاتی جمعی 35 ایل عؤمور سؤرن بو اصیل آذربایجانلئ شاعیره قادین 1907 نجی ایلده تبریزده، بیر والی عائله‌‌سینده آنادان اولموشدور. تحصیلینی ایراندا يئرلشن آمریکا قیز مکتبینده آلمیشدیر. ادبیاتا 9 ياشیندان گلمیشدیر. اونون يارادیجیلیق طرزی اینسان دويغولارینی طبیعت حادثه‌‌لرینه بنزتمه‌سی ایله سئچیلیر. بو دؤورده ایراندا باش وئرن سياسی و مدنی ديَیشیکلرده اعتصامی يارادیجیلیغینا تأثیر گؤسترمیشدیر."سرخوش لاکین آگاه" آدلی رومانتیک شعرلر مجموعه‌‌سی اونا بؤيوک شؤهرت قازاندیرمیشدیر. اعتصامی تحنا و تجرید اولونموش حیات طرزی سؤرؤردؤ. اولدوقجا حساس کاراکتئرلی قادین اولماقلا ياناشی شاعیره قددارلیغا قارشی چیخان ان گوجلو ادبی سسه چئویریلیر. عیمومیتله، پروین اعتصامی نین يازدیغی 210 شعری‌نین اکثریتی گونده‌لیک چتینلیک لر و اونلارین حلی ایله علاقه داردیر. تبریزده دوغولموش، قیسا، لاکین معنالی بیر عؤمور ياشامیش پروین اعتصامی آذربایجانین گؤرکملی شاعیره‌لریندن سايیلیر. اثرلرینی فارس دیلینده يازسادا، دوغما وطنی آذربایجانا باغلی اولان پروین خانیمین ایراندا قادینلارین آجیناجاقلی طالعینه حصر اولونموش تأثیرلی شعرلری وار. او، هم ده مشهور تمسیل اوستاسی کیمی تانینیر. تنهالیقا آلیشمیش شاعیره عائیله قوروب باشقا شهرده ياشاماغا و تئز- تئز جمعیت آراسینا چیخماغا تاب گتیرمیر و حیات یولداشیندان بوشانیر. 1941 نجی ایلده پروین اعتصامی ياتالاق خسته لیگیندن وفات ائدیر و قم شهرینده آتاسی‌نین مزاری يانیندا دفن ائدیلیر. قبری‌نین اوستونه "نه گؤردون"ردیفلی غزلی يازیلمیشدیر./. ای گؤل، باغ آرا تهلوکه‌‌دن قئيری نه گؤردون ؟ نئشتر کیمی سؤزدن لکدن قئيری نه گؤردون ؟ بس دیر بو قه در پارلادین اولدوز کیمی ای لعل يوخدور اولانین سکسکدن قئيری نه گؤردون؟ دؤشدؤن چمنه لئيک نصیبین قفس اولدو، ای قوش بورادا مرگ دن قئيری نه گؤردون. ................................................ قوْنۇلار سوْن يازێلار سايت آرشیوی باغلانتێلار
|
||
 |
ورود کاربران
خوش آمدید! لطفا وارد حساب خود شوید